Việc làm tử tế: Khi an toàn và sức khỏe lao động là giá trị cốt lõi

Đảm bảo an toàn và sức khỏe lao động không chỉ là tuân thủ pháp lý, mà chính là cam kết về quyền con người, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của mọi doanh nghiệp.

Những con số thống kê từ Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) vẽ nên một bức tranh đáng báo động: Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 2,93 triệu ca tử vong do mất an toàn lao động và 395 triệu người bị thương. Điều đáng ngại hơn là “kẻ giết người thầm lặng” từ các rủi ro tâm lý - xã hội đã cướp đi sinh mạng của hơn 840.000 người lao động toàn cầu.

Khi sức khỏe tinh thần trở thành “điểm mù” trong quản trị

Trong nhiều thập kỷ, an toàn lao động thường được hiểu đơn giản là mũ bảo hiểm, găng tay hay rào chắn. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy rủi ro tâm lý - xã hội mới là thách thức lớn nhất. Áp lực công việc kéo dài, cường độ làm việc quá tải, tình trạng bất ổn việc làm và vấn nạn quấy rối công sở đang bào mòn sức khỏe tinh thần của người lao động.

Ước tính có khoảng 15% người trưởng thành trong độ tuổi lao động rơi vào trạng thái kiệt sức (burnout) và căng thẳng mãn tính. Điều nguy hiểm là những tổn thương này thường không hiển hiện rõ ràng như một vết thương vật lý, dẫn đến việc bị bỏ qua trong các báo cáo an toàn định kỳ của doanh nghiệp.

Những biến số mới: Biến đổi khí hậu và cuộc cách mạng AI

Môi trường làm việc hiện đại không còn gói gọn trong bốn bức tường. Biến đổi khí hậu đang trực tiếp đe dọa sức khỏe người lao động, đặc biệt là nhóm làm việc ngoài trời. Với 2,41 tỷ người phải làm việc dưới nhiệt độ cao, nguy cơ tai nạn và bệnh nghề nghiệp gia tăng đột biến, gây thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 361 tỷ USD nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.

Song song đó, sự trỗi dậy của Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định nghĩa khái niệm “việc làm”. Các công việc lặp lại đang dần bị thay thế, tạo ra một áp lực vô hình buộc người lao động phải đào tạo lại (reskilling) và học tập suốt đời để không bị đào thải. Bên cạnh đó, xu hướng làm việc từ xa (remote work) dù linh hoạt nhưng lại xóa nhòa ranh giới giữa đời sống cá nhân và công việc, dễ dẫn đến tình trạng kiệt sức vì không thể “ngắt kết nối”.

Nghịch lý của thị trường lao động: Khoảng trống và Bất bình đẳng

Báo cáo “Xu hướng Việc làm và Xã hội năm 2026” của ILO chỉ ra một nghịch lý: Trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,9% (186 triệu người), thì “khoảng trống việc làm” lại lên tới 408 triệu người. Điều này cho thấy sự lệch pha nghiêm trọng giữa kỹ năng của người lao động và nhu cầu của thị trường.

• Nghèo đói và phi chính thức: 284 triệu lao động vẫn sống trong nghèo cùng cực (dưới 2,15 USD/ngày), và 2,1 tỷ người làm việc trong khu vực phi chính thức, nơi quyền lợi an sinh gần như bằng không.
• Bất bình đẳng giới: Phụ nữ chỉ chiếm 40% việc làm toàn cầu, đối mặt với rào cản lớn hơn trong tiếp cận cơ hội thăng tiến.
• Thách thức thanh niên: Tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên chạm mức 12,4%, với 260 triệu người thuộc nhóm NEET (không việc làm, không học tập, không đào tạo).

Vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Việt Nam hiện là một trong những mắt xích quan trọng nhất Đông Nam Á trong chuỗi cung ứng toàn cầu, với hơn 35% tổng việc làm quốc gia gắn liền với các chuỗi này. Tuy nhiên, sự hội nhập sâu rộng cũng đi kèm rủi ro lớn khi hơn 76% số việc làm này phụ thuộc vào nhu cầu từ nước ngoài.

Bất kỳ một cú sốc kinh tế hay đứt gãy thương mại quốc tế nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng domino, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và sự ổn định việc làm của hàng triệu lao động Việt. Điều này đòi hỏi một chiến lược ứng phó linh hoạt, chuyển dịch từ việc thu hút đầu tư dựa trên giá rẻ sang thu hút dựa trên giá trị và bền vững.

Hướng tới “Việc làm tử tế” (Decent Work)

Để giải quyết những thách thức trên, khái niệm “việc làm tử tế” được ILO thúc đẩy như một kim chỉ nam. Một công việc tử tế không chỉ là có lương, mà phải đảm bảo được 4 trụ cột: Việc làm bền vững - Quyền lợi được bảo vệ - An sinh xã hội mở rộng - Đối thoại xã hội công bằng.

Chiến lược Toàn cầu về An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp 2024 - 2030 chính là lộ trình để các quốc gia nâng cấp hệ thống chính sách, chủ động ứng phó với rủi ro từ công nghệ và khí hậu. Khi tăng trưởng kinh tế song hành với tiến bộ xã hội, thị trường lao động mới thực sự trở thành bệ phóng cho sự phát triển dài hạn.

Lời kết: An toàn lao động không nên được nhìn nhận như một chi phí, mà là một khoản đầu tư chiến lược. Khi doanh nghiệp đặt con người làm trung tâm, họ không chỉ bảo vệ người lao động mà còn bảo vệ chính sự tồn tại của mình trước những biến động của thời đại.

Theo bạn, yếu tố nào là rào cản lớn nhất trong việc triển khai “việc làm tử tế” tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi.