Sri Lanka: Từ Khủng Hoảng Đến Tham Vọng Trở Thành Trung Tâm Ấn Độ Dương

Kinh tế Sri Lanka đang chứng kiến sự hồi sinh mạnh mẽ nhờ tận dụng vị trí chiến lược tại Ấn Độ Dương, kết hợp với những cải cách quyết liệt về tài chính và năng lượng xanh bền vững.

Không còn là những hình ảnh về sự bất ổn của giai đoạn trước, quốc đảo này đang tái định vị mình như một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với dân số khoảng 22 triệu người, Sri Lanka không chỉ sở hữu vẻ đẹp thiên nhiên mà còn nắm giữ một “vũ khí” địa chính trị cực kỳ quan trọng.

Vị thế “ngã tư đường” của thương mại toàn cầu

Sri Lanka tọa lạc tại điểm giao thoa huyết mạch nối liền eo biển Malacca và kênh đào Suez. Đây là tuyến đường vận tải chiến lược, nơi vận chuyển hơn ²⁄₃ lượng dầu mỏ và một nửa số tàu container trên toàn thế giới. Việc nằm gần như chính giữa điểm nối Đông - Tây biến quốc gia này thành một trung tâm trung chuyển tự nhiên.

Hai cảng biển lớn là Colombo và Hambantota không đơn thuần là nơi bốc dỡ hàng hóa, mà đóng vai trò là những trung tâm điều phối quan trọng hàng đầu Nam Á. Sự hội tụ của các tuyến hàng hải từ vịnh Ba Tư, Đông Phi đến Đông Nam Á đã củng cố vị thế “Viên ngọc Ấn Độ Dương” của quốc gia này, tạo tiền đề cho sự phát triển đa dạng từ dịch vụ tài chính đến vận tải biển.

Sự kiên cường của nền kinh tế sau cơn bão

Nhìn lại giai đoạn 2022, Sri Lanka đã đối mặt với những thử thách nghiệt ngã từ đại dịch Covid-19 và khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Tuy nhiên, sự phục hồi hiện nay cho thấy một nội lực đáng kinh ngạc. Theo nhận định từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), sự bền bỉ của Sri Lanka trong năm 2025 được thúc đẩy bởi tăng trưởng diện rộng và kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Những con số biết nói đã minh chứng cho sự chuyển mình này. Trong thông điệp đầu năm 2026, Tổng thống Anura Kumara Dissanayake nhấn mạnh Sri Lanka đã đạt mức thu ngân sách cao nhất kể từ năm 2007. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ chạm mốc gần 17 tỷ USD, một con số chưa từng có trong lịch sử gần đây.

Đặc biệt, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã ghi nhận bước nhảy vọt. Cơ quan Đầu tư Sri Lanka (BOI) cho biết FDI năm 2025 tăng 72%, đạt kỷ lục 1,06 tỷ USD. Việc lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ USD là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế đã quay trở lại.

Du lịch - Động lực tăng trưởng ngoại tệ chủ chốt

Với lợi thế về những bãi biển cát trắng, các ngôi đền cổ kính và thương hiệu trà Ceylon danh tiếng, du lịch là nguồn thu ngoại tệ lớn thứ hai của quốc gia. Năm 2025, ngành này đã mang về 3,2 tỷ USD, bất chấp những ảnh hưởng từ bão Ditwah.

Để tiếp tục đà tăng trưởng, Sri Lanka đặt mục tiêu đón 3 triệu lượt khách trong năm tới, dựa trên nền tảng 2,36 triệu lượt khách của năm trước. Bộ trưởng Ngoại giao và Du lịch Vijitha Herath khẳng định doanh thu từ du lịch sẽ là “điểm tựa” quan trọng cho nền kinh tế trong giai đoạn then chốt này. Đồng thời, quốc gia này kỳ vọng thu hút thêm 500 triệu USD vốn đầu tư vào hạ tầng du lịch trong năm 2026.

Lộ trình Net Zero và tham vọng năng lượng sạch

Không chỉ tập trung vào tăng trưởng con số, Sri Lanka đang định hướng phát triển bền vững với cam kết trung hòa carbon vào năm 2050 thông qua lộ trình GREAT 2025–2030. Đây là một bước đi táo bạo nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

• Điện gió: Triển khai các dự án quy mô lớn tại Mannar và Puttalam.
• Điện mặt trời: Công viên điện mặt trời Siyambalanduwa dự kiến vận hành năm 2026, cùng với hệ thống điện mặt trời áp mái đã vượt mốc 1.350 MW.
• Quy mô: Lên kế hoạch bổ sung hơn 2.600 MW công suất tái tạo mới, tập trung vào lưu trữ và ổn định lưới điện.

Chuyển đổi số: Bước đi chiến lược vào chuỗi giá trị toàn cầu

Một điểm sáng khác là sự phát triển của ngành công nghệ thông tin (IT) và dịch vụ số. Ngân hàng Thế giới đánh giá ICT là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất trong xuất khẩu dịch vụ của Sri Lanka.

Quốc gia này đang dẫn đầu khu vực Nam Á về tỷ lệ phủ sóng di động và Internet, đồng thời quyết liệt thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử. Việc xây dựng hạ tầng số vững chắc không chỉ giúp tối ưu hóa quản lý nhà nước mà còn mở ra cánh cửa cho Sri Lanka tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Góc nhìn chuyên gia: Sự hồi sinh của Sri Lanka không đến từ sự may mắn, mà là kết quả của một chiến lược đa tầng: tận dụng địa chính trị, cải cách tài chính và đón đầu xu hướng xanh/số. Bài học từ Sri Lanka cho thấy khi một quốc gia biết kết hợp giữa nguồn lực tự nhiên và cải cách thể chế, khả năng xoay chuyển tình thế là hoàn toàn có thể.

Bạn đánh giá thế nào về khả năng cạnh tranh của Sri Lanka so với các quốc gia Đông Nam Á trong lĩnh vực logistics và năng lượng sạch? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận!