Lãnh đạo trong giai đoạn khó khăn: Nói thật với nhân viên đến mức nào?

Giai đoạn khó khăn là phép thử khắc nghiệt nhất đối với người lãnh đạo. Khi doanh thu sụt giảm, đơn hàng thưa dần, tiền mặt căng thẳng, câu hỏi không chỉ là làm sao để công ty vượt qua, mà còn là nên nói gì với những người đang làm việc cùng mình mỗi ngày.

Nói thật hết thì sợ nhân viên hoang mang, người giỏi ra đi trước. Giấu đi thì đến lúc sự thật lộ ra, lòng tin mất còn nhanh hơn cả doanh thu. Giữa hai thái cực ấy, người lãnh đạo cần một cách giao tiếp vừa trung thực vừa có trách nhiệm.

Trung thực không có nghĩa là trút hết lo lắng lên nhân viên

Có một sự khác biệt lớn giữa trung thực và trút bầu tâm sự. Nhân viên cần biết tình hình thật của công ty, nhưng họ không cần phải gánh toàn bộ nỗi lo của người lãnh đạo. Khi người đứng đầu bước vào phòng họp với gương mặt thất thần và nói rằng công ty có thể không qua nổi tháng này, thông điệp nhân viên nhận được không phải là sự trung thực, mà là sự hoảng loạn.

Trung thực có trách nhiệm là nói rõ tình hình, nói rõ những gì ban lãnh đạo đã và đang làm để xử lý, và nói rõ nhân viên cần làm gì trong thời gian tới. Người lãnh đạo có quyền lo lắng, nhưng nên lo lắng cùng với ban điều hành và cố vấn, không phải trút hết lên toàn bộ đội ngũ trong một buổi họp chung.

Nói về hành động, không chỉ nói về vấn đề

Một thông báo khó khăn chỉ gồm vấn đề mà không có hành động sẽ chỉ tạo ra sợ hãi. Ngược lại, cùng một tình hình nhưng đi kèm với kế hoạch cụ thể sẽ tạo ra cảm giác rằng mọi việc vẫn đang được kiểm soát, dù khó khăn đến đâu.

Ví dụ, thay vì chỉ nói doanh thu giảm mạnh, người lãnh đạo có thể nói doanh thu giảm, công ty đang tập trung vào nhóm khách hàng mang lại dòng tiền ổn định nhất, tạm dừng các khoản chi chưa cấp thiết, và đội ngũ bán hàng sẽ được hỗ trợ thêm công cụ để chăm sóc khách cũ. Nhân viên có thể không thích nghe tin xấu, nhưng họ sẽ tôn trọng một người lãnh đạo có kế hoạch.

Đừng hứa những điều mình không chắc

Trong lúc khó khăn, cám dỗ lớn nhất của người lãnh đạo là hứa hẹn để giữ chân nhân viên: hứa sẽ không cắt giảm ai, hứa lương thưởng sẽ sớm trở lại như cũ, hứa mọi chuyện sẽ ổn trong vài tháng tới. Những lời hứa ấy có thể giúp không khí buổi họp nhẹ nhàng hơn, nhưng nếu không thực hiện được, thiệt hại về lòng tin sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc nói thật ngay từ đầu.

Thay vì hứa hẹn, hãy nói về những gì chắc chắn và những gì đang được nỗ lực. Nhân viên trưởng thành sẽ chấp nhận một tương lai chưa chắc chắn, miễn là họ cảm thấy mình được đối xử tôn trọng và không bị lừa dối.

Lắng nghe còn quan trọng hơn nói

Trong giai đoạn khó khăn, nhiều người lãnh đạo chỉ tập trung vào việc nói: nói về tình hình, nói về kế hoạch, nói về kỳ vọng. Nhưng điều nhân viên cần đôi khi chỉ là được lắng nghe. Họ có những lo lắng riêng về gia đình, về khoản vay, về tương lai nghề nghiệp. Một người lãnh đạo chịu khó lắng nghe, dù không giải quyết được hết mọi lo lắng, vẫn tạo ra sự gắn kết mạnh hơn nhiều so với những bài phát biểu hùng hồn.

Lắng nghe cũng giúp người lãnh đạo biết được ai đang thực sự gắn bó và ai đã muốn ra đi, ai có sáng kiến giúp công ty tiết kiệm chi phí và ai đang âm thầm chịu đựng áp lực. Những thông tin ấy không bao giờ có được từ báo cáo, chỉ có được từ những cuộc trò chuyện thật.