Thống nhất một bộ sách giáo khoa từ 2026: Hướng tới miễn phí vào 2030

Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung cho toàn quốc từ năm học 2026 - 2027 là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa học liệu và giảm áp lực chi phí cho phụ huynh.

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ ngày ⁴⁄₅, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng đã cung cấp những thông tin chi tiết về lộ trình triển khai chủ trương dùng chung một bộ sách giáo khoa (SGK). Đây không đơn thuần là sự thay đổi về tài liệu học tập mà là một phần trong kế hoạch lớn hơn: hiện thực hóa mục tiêu miễn phí toàn bộ SGK vào năm 2030 theo Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ.

Vì sao không biên soạn bộ sách mới hoàn toàn?

Một trong những câu hỏi lớn nhất được đặt ra là tại sao ngành giáo dục không xây dựng một bộ sách mới để tối ưu hóa hoàn toàn theo ý chí quản lý. Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, việc biên soạn một bộ SGK từ con số 0 đòi hỏi quy trình cực kỳ khắt khe, từ xây dựng khung, viết bản thảo, thẩm định đến thí điểm và điều chỉnh. Quy trình này thường mất từ 2 đến 3 năm mới có thể hoàn thiện.

Trong bối cảnh thời gian gấp rút, phương án khả thi và an toàn nhất là lựa chọn một trong ba bộ sách hiện đang được triển khai theo mô hình xã hội hóa (Cánh diều, Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống). Sau quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng và lấy ý kiến từ các chuyên gia cũng như Sở GD&ĐT các tỉnh thành, Bộ đã quyết định chọn “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách thống nhất.

Thống nhất một bộ sách có làm mất đi tính đa dạng trong giảng dạy?

Nhiều giáo viên lo ngại việc dùng chung một bộ sách sẽ tạo ra sự rập khuôn trong giáo dục. Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ GD&ĐT khẳng định việc thống nhất SGK không đồng nghĩa với việc loại bỏ các nguồn học liệu khác. Cần nhìn nhận đúng vai trò: Chương trình giáo dục mới là trọng tâm, còn SGK chỉ là công cụ hỗ trợ.

• Đối với giáo viên: Vẫn được khuyến khích khai thác, tham khảo nội dung từ các bộ sách khác hoặc học liệu số để làm phong phú bài giảng, phù hợp với đặc điểm học sinh từng vùng miền.
• Đối với học sinh: Không bị gò bó trong một cuốn sách duy nhất mà được tiếp cận đa nguồn kiến thức để phát triển tư duy phản biện.

Tối ưu chi phí và điều chỉnh nội dung thực tiễn

Một điểm sáng trong đợt điều chỉnh này là nỗ lực giảm giá thành để hỗ trợ người dân. Hiện nay, 5 trên 7 khu vực phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nhập kho sách với mức giảm giá trung bình khoảng 13,3%. Điều này cho thấy cam kết của Bộ trong việc giảm chi phí xã hội cho giáo dục.

Bên cạnh đó, nội dung sách cũng được rà soát để tương thích với thay đổi về mô hình chính quyền địa phương (từ 3 cấp xuống 2 cấp). Các môn học như Lịch sử, Địa lý và Giáo dục công dân đã hoàn tất việc hiệu chỉnh để đảm bảo tính chính xác và cập nhật.

Tầm nhìn dài hạn: Tích hợp AI và chuyển đổi số

Nhìn xa hơn, chương trình giáo dục phổ thông sẽ không đứng yên mà liên tục được cập nhật theo chu kỳ 10-15 năm. Định hướng sắp tới sẽ tập trung vào các trụ cột hiện đại:

1. Công nghệ tiên phong: Tăng cường giảng dạy khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).
2. Phát triển toàn diện: Chú trọng kỹ năng sống, văn hóa và nghệ thuật để cân bằng giữa tư duy logic và cảm xúc.
3. Thay đổi tư duy giáo dục: Chuyển dịch triệt để từ việc “dạy kiến thức” (truyền thụ một chiều) sang “phát triển năng lực và phẩm chất”, đề cao khả năng tự học của học sinh.

Nhận định chuyên gia: Việc thống nhất SGK là một bước đi cần thiết để quản lý chất lượng đồng bộ trên toàn quốc, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ. Tuy nhiên, thành công của chính sách này phụ thuộc rất lớn vào năng lực vận dụng của giáo viên tại mỗi cơ sở giáo dục để không biến SGK thành “pháp lệnh” trong lớp học.

Bạn đánh giá thế nào về việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung? Liệu điều này có thực sự giúp giảm chi phí và nâng cao chất lượng học tập? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi!