Chuyển Đổi Xanh Tại TPHCM: Từ Thay Đổi Nhỏ Đến Chiến Lược ESG Toàn Cầu

Chuyển đổi xanh doanh nghiệp tại TPHCM không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn để thích ứng với tiêu chuẩn ESG toàn cầu và thay đổi hành vi tiêu dùng hiện đại.

Thực tế hiện nay, áp lực giảm thiểu rác thải nhựa không chỉ đến từ các quy định pháp lý mà còn từ chính người tiêu dùng. Tại TPHCM, một làn sóng thay đổi đang diễn ra mạnh mẽ, bắt đầu từ những mắt xích gần gũi nhất với khách hàng: hệ thống bán lẻ.

Thay đổi hành vi tiêu dùng thông qua các “điểm chạm” bán lẻ

Thay vì cung cấp túi nilon miễn phí như trước, các hệ thống lớn như GO!, Tops Market và mini go! đã chuyển sang thu phí túi phân hủy sinh học (từ 500 đồng/túi). Đây không đơn thuần là việc thu phí, mà là một chiến thuật “thúc đẩy” (nudge) nhằm thay đổi thói quen, khuyến khích khách hàng tự mang túi cá nhân hoặc tận dụng thùng giấy miễn phí.

Đi sâu hơn vào chuỗi cung ứng nội bộ, Central Retail Việt Nam đã thực hiện một cuộc cải tổ toàn diện về bao bì. Các vật liệu gây ô nhiễm như khay xốp tại quầy thực phẩm tươi sống được thay thế bằng khay bã mía và khay sinh học. Đối với trái cây, nhựa tái chế được ưu tiên; còn tại các quầy bánh, ly giấy và hộp bã mía trở thành tiêu chuẩn mới. Điều này cho thấy tư duy chuyển đổi không chỉ nằm ở bề nổi mà được tích hợp vào từng chi tiết vận hành.

Không đứng ngoài cuộc, Saigon Co.op cũng triển khai chiến dịch “30 năm - Cam kết xanh”. Bằng cách cộng điểm thưởng 5.000 đồng cho khách hàng dùng túi cá nhân vào thứ 5 hàng tuần, doanh nghiệp này đã khéo léo kết hợp lợi ích kinh tế với trách nhiệm môi trường, đồng thời gắn kết hoạt động kinh doanh với các dự án an sinh xã hội như hỗ trợ nước sạch vùng hạn mặn.

Vượt “hàng rào xanh” để chinh phục thị trường quốc tế

Nhìn từ góc độ quản trị chiến lược, việc áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) hiện là tấm vé thông hành bắt buộc để doanh nghiệp Việt tiến ra thế giới. Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM, nhấn mạnh rằng nhiều thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản hay các thị trường Hồi giáo (Halal) và Malaysia đang áp dụng những quy định khắt khe về môi trường.

Đối với các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, nông sản và đồ gỗ, “hàng rào xanh” có thể trở thành rào cản thương mại nếu doanh nghiệp chậm chuyển đổi. Một sản phẩm đạt chuẩn xanh phải đảm bảo vòng đời giảm thiểu tác động tiêu cực, từ khâu chọn nguyên liệu đầu vào đến quy trình xử lý sau sử dụng. Khi đáp ứng được các tiêu chuẩn này, doanh nghiệp không chỉ nâng cao uy tín thương hiệu mà còn dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi.

Đòn bẩy chính sách: Hỗ trợ tài chính cho chuyển đổi bền vững

Để hiện thực hóa mục tiêu xanh hóa, chính quyền TPHCM đã đưa ra những cơ chế hỗ trợ thiết thực. Theo dự thảo sửa đổi Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND của Sở Công Thương, thành phố đề xuất các gói hỗ trợ lãi suất cực kỳ hấp dẫn:

• Hỗ trợ 100% lãi suất: Áp dụng cho các mô hình điện mặt trời áp mái.
• Hỗ trợ 50% lãi suất: Dành cho các dự án logistics đạt chuẩn xanh.
• Thời hạn ưu đãi: Kéo dài lên đến 7 năm.

Đặc biệt, trong năm 2026, thành phố dự kiến chi hơn 1,76 tỉ đồng để hỗ trợ doanh nghiệp kiểm kê khí nhà kính và xác định “dấu chân carbon” (carbon footprint). Đây là bước đi then chốt, vì nếu không đo lường được lượng phát thải, doanh nghiệp không thể xây dựng lộ trình giảm thiểu và không thể chứng minh sự tuân thủ với các đối tác quốc tế.

Từ xử lý cuối quy trình đến mô hình kinh tế tuần hoàn

Điểm mấu chốt trong cuộc chuyển đổi này là sự thay đổi tư duy: chuyển từ việc “xử lý ô nhiễm ở cuối đường ống” sang xây dựng mô hình sản xuất tuần hoàn ngay từ đầu. Thay vì tìm cách xử lý rác thải, doanh nghiệp thiết kế lại quy trình để rác thải của công đoạn này trở thành nguyên liệu của công đoạn khác.

Góc nhìn chuyên gia: Chuyển đổi xanh không nên được nhìn nhận như một khoản chi phí, mà là một khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn. Những doanh nghiệp tiên phong chấp nhận thay đổi từ những chi tiết nhỏ nhất hôm nay sẽ là những đơn vị dẫn dắt thị trường ngày mai.

Bạn đánh giá thế nào về việc thu phí túi nilon tại các siêu thị? Liệu đây có phải là giải pháp hiệu quả nhất để thay đổi thói quen người tiêu dùng Việt? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận hoặc liên hệ với chúng tôi để tìm hiểu thêm về các giải pháp ESG cho doanh nghiệp.